Synagoga w Synagoga w Szydłowie należy do najcenniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej w Polsce. Usytuowana w obrębie średniowiecznych murów miejskich Szydłowa, została wzniesiona w latach 1534–1564. Uznaje się ją za jedną z najstarszych zachowanych synagog w kraju oraz najstarszą na terenie województwa świętokrzyskiego.
Świątynia reprezentuje styl późnogotycki z wyraźnymi wpływami renesansu. Zbudowano ją z kamienia łamanego, a jej masywne, niemal dwumetrowe mury oraz charakterystyczna attyka z blankami nadają budowli wygląd warowni. Dzięki temu często określana jest mianem synagogi-fortecy, co podkreśla zarówno jej funkcję religijną, jak i dawną rolę obronną.
Wnętrze obiektu zachowało wiele cennych detali architektonicznych i historycznych. Najważniejszym elementem jest kamienny aron ha-kodesz z początku XVII wieku, umieszczony przy wschodniej ścianie sali modlitw. Sama sala znajduje się poniżej poziomu ulicy i przykryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami, co nadaje jej surowy, monumentalny charakter. Niegdyś wnętrze zdobiły bogate polichromie autorstwa m.in. Jehudy Lejba, jednak znaczna część dekoracji została bezpowrotnie utracona podczas pożaru oraz zniszczeń wojennych.
Historia synagogi nierozerwalnie wiąże się z obecnością społeczności żydowskiej w Szydłowie, której początki sięgają XV wieku. Przez stulecia Żydzi stanowili ważną część lokalnej społeczności i mieli istotny wpływ na rozwój miasta. Tragiczny okres II wojny światowej doprowadził jednak do zagłady tej społeczności, a sama synagoga została zdewastowana przez okupantów i zamieniona na magazyn.
Po wojnie budynek pełnił różne funkcje użytkowe — mieściło się tu między innymi kino oraz magazyn. Dopiero kompleksowa renowacja przeprowadzona w latach 70. XX wieku przywróciła obiektowi dawny charakter i pozwoliła ocalić go przed dalszą degradacją.
Obecnie synagoga pełni funkcję centrum kultury i miejsca pamięci o wielowiekowej historii Żydów w regionie. W jej wnętrzach prezentowane są judaika, dawne księgi religijne oraz współczesne dzieła sztuki inspirowane Biblią, w tym rzeźby autorstwa Kazimierz Gustaw Zemła. To miejsce nie tylko zachwyca architekturą, ale również przypomina o bogatym dziedzictwie kulturowym dawnej Rzeczypospolitej, w której przez wieki współistniały różne religie i tradycje.
