Wąsosz to niewielka, spokojna wieś położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, na terenie gminy Konopiska. Mimo swoich skromnych rozmiarów miejscowość posiada interesującą i wielowątkową historię, ściśle związaną z przemysłem wydobywczym. Wąsosz leży bowiem na obszarze Częstochowskiego Obszaru Rudonośnego, co w naturalny sposób wpłynęło na rozwój lokalnego hutnictwa i górnictwa rud żelaza. Już w 1589 roku funkcjonowała tu kuźnica „Wąsosze”, a w latach 1935–1936, na granicy z Nieradą, działała odkrywkowa kopalnia rud żelaza „Piast”.
Oprócz śladów dawnego przemysłu wydobywczego, we wsi zachował się również inny cenny zabytek techniki – stary młyn wodny. Niestety obiekt ten znajduje się obecnie w bardzo złym stanie technicznym i jeśli w najbliższym czasie nie zostaną podjęte działania zabezpieczające, grozi mu całkowite zawalenie. Nie udało się odnaleźć jednoznacznych informacji dotyczących daty jego powstania, jednak przypuszcza się, że został wybudowany w latach 1928–1937. Wiadomo natomiast, że w tym okresie należał do braci Smarzyńskich.
Młyn jest budowlą parterową, wzniesioną z drewna, z przylegającym budynkiem mieszkalnym. Usytuowano go nad niewielką rzeką Białką, która nieco dalej zasila wody Pilicy. W bezpośrednim sąsiedztwie młyna znajduje się również murowana kapliczka, dziś niemal całkowicie ukryta wśród zarośli. Jej pochodzenie i dokładny czas powstania pozostają nieznane, co tylko dodaje temu miejscu tajemniczości.
Zarówno młyn, jak i kapliczka stanowią cenne świadectwo lokalnej historii oraz dawnych form życia i pracy mieszkańców Wąsosza. Choć dziś zapomniane i zaniedbane, obiekty te mogłyby stać się ważnym elementem dziedzictwa kulturowego regionu, o ile zostaną odpowiednio zabezpieczone i objęte opieką konserwatorską.





