W okresie zaborów Spała, położona w dzisiejszym województwie łódzkim, stała się jedną z najważniejszych letnich rezydencji carów rosyjskich. Szczególnym sentymentem darzył ją car Mikołaj II, który regularnie przyjeżdżał tu na polowania organizowane w rozległych lasach dawnej Puszczy Pilickiej.
Na potrzeby cesarskiego dworu wybudowano w Spale okazały kompleks rezydencyjny wraz z zapleczem hotelowym, gospodarczym i technicznym. Miejscowość była wówczas strefą zamkniętą dla zwykłych mieszkańców i podróżnych. Bezpieczeństwa carskiej rodziny strzegły oddziały kozackie, a przy wszystkich głównych drogach prowadzących do Spały powstały wartownie obsadzone przez Kozaków.
Strażnice te wyróżniały się charakterystyczną architekturą inspirowaną północnorosyjskim budownictwem drewnianym. Do naszych czasów przetrwały trzy takie obiekty. Jedna znajduje się za Pilicą przy drodze prowadzącej do Ciebłowic, druga przy wyjeździe ze Spały w kierunku Tomaszowa Mazowieckiego, natomiast trzecia – najlepiej zachowana i najmniej przebudowana – stoi we wsi Dąbrowa, na północny zachód od Spały.
To właśnie strażnica w Dąbrowie robi największe wrażenie. Pośród tradycyjnej zabudowy regionu wygląda niczym przeniesiona z innego świata – jej bogate zdobienia i nietypowa bryła przywodzą na myśl scenerię rosyjskich baśni i kreskówek. Jest wyjątkowym świadectwem obecności Imperium Rosyjskiego na tych terenach oraz ciekawą pamiątką po czasach, gdy Spała była jednym z najbardziej strzeżonych miejsc w Królestwie Polskim.
Obecnie budynek pełni funkcję prywatnego domu mieszkalnego, dlatego można go podziwiać jedynie z zewnątrz. Cieszy jednak fakt, że właściciele dbają o jego stan i zachowanie unikatowego charakteru, dzięki czemu ten niezwykły zabytek nadal przyciąga uwagę miłośników historii i architektury.
