Mostowlany to niewielka, nieco zapomniana miejscowość na Podlasiu, położona w powiecie białostockim, w gminie Gródek, nad malowniczą rzeką Świsłocz. Wieś leży tuż przy granicy z Białoruś i do dziś nie prowadzi do niej droga asfaltowa. Trzeba zatem przygotować się na podróż szutrową trasą, która – zwłaszcza po deszczu – potrafi być wymagająca. Wysiłek ten jednak szybko przestaje mieć znaczenie, gdy na horyzoncie pojawia się miejscowa cerkiew.
Najcenniejszym zabytkiem wsi jest drewniana cerkiew pod wezwaniem św. Apostoła Jana Teologa – świątynia o wyraźnie wschodnim charakterze, harmonijnie wpisana w krajobraz pogranicza. Wzniesiona w 1862 roku w konstrukcji zrębowej, na planie kwadratu, stanowi przykład tradycyjnej architektury sakralnej regionu. W 1908 roku dobudowano do niej kruchtę z wieżą-dzwonnicą, co nadało bryle bardziej rozbudowany i reprezentacyjny charakter.
Świątynia jest orientowana i salowa, przykryta dachem namiotowym zwieńczonym dwiema wieżyczkami z baniastymi hełmami, typowymi dla architektury prawosławnej. Ośmioboczną wieżę z dzwonnicą wieńczy ostrosłupowy hełm, który wyraźnie dominuje nad okolicą. Całość tworzy spójną, strzelistą sylwetkę, widoczną z daleka pośród pól i lasów.
W 1987 roku cerkiew została wpisana do rejestru zabytków, co podkreśla jej wartość historyczną i artystyczną. Obecnie należy do dekanatu Gródek diecezji białostocko-gdańskiej Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny, pozostając ważnym ośrodkiem życia religijnego lokalnej społeczności.
Będąc w Mostowlanach, warto również odwiedzić XVIII-wieczny cmentarz przycerkiewny. Stare nagrobki, często z inskrypcjami w cyrylicy, są świadectwem wielokulturowej historii tych ziem i przypominają o pokoleniach mieszkańców, którzy przez stulecia tworzyli to pograniczne dziedzictwo. To miejsce ciszy i refleksji, w którym szczególnie mocno odczuwa się atmosferę dawnego Podlasia.
